253Już październik, niewiele pozostało więc czasu do dnia Wszystkich Świętych, pora pomyśleć o uporządkowaniu mogił bliskich. Jeżeli nie chcemy zlecać czyszczenia i konserwacji grobu wyspecjalizowanej firmie i w tym roku sami zajmiemy się pracą, musimy się więc śpieszyć.

Właściciele zakładów kamieniarskich zgodnie twierdzą, że o groby należy dbać przez cały rok, a nie tylko w przeddzień Święta Zamarłych.
– groby należy konserwować przynajmniej 2 razy w roku – przed okresem zimowym (zabezpieczy je przed pękaniem) i letnim– to bardzo ułatwia dbanie o pomniki.
– decydując się na wybór nagrobka warto zastanowić się nad tym, ile wysiłku będzie nas kosztowało dbanie o jego nienaganny wygląd: najłatwiej dba się o marmur i granit, choć są to raczej drogie materiały; tańsze jest lastryko, ale wymagać będzie od nas więcej systematyczności i wysiłku przy późniejszej konserwacji.
– nagrobek lepiej opatrzyć kutymi literami, niż wystającymi – metalowymi, te ostatnie są częstym łupem złodziei i trudniej zadbać o ich estetyczny wygląd.
– nie przesadzajmy też: z zawiłymi, cienkimi, wzorami kutych liter, które trudno wyczyścić i odnowić.

Sposób czyszczenia i konserwacji nagrobka zależny jest od stanu nagrobka i rodzaju kamienia z jakiego jest wykonany. Materiał z którego najczęściej wykonywane są płyty to lastryko i granit, musimy zaopatrzyć się w odpowiednie preparaty, dostosowane do określonego kamienia.

Nagrobki granitowe pomimo dużo lepszej jakości, również wymagają stałego mycia i czyszczenia, w szczególności na ciemnych płytach na których bardzo szybko daje się za uważyć wszelkie plamy, zabrudzenia i zacieki. Niezależnie od koloru, należy unikać preparatów natłuszczających powierzchnię kamienia. Musi on bowiem „oddychać”. Granitu nie pastujemy też, bo do powierzchni przylepia się brud i kurz, które potem trzeba dosłownie ścierać szpachelką. Kamień ten po obróbce ma już połysk i choć jest bardzo wytrzymały, wymaga czyszczenia tylko gorącą wodą z bardzo delikatnymi środkami, np. zmiękczaczami używanymi do prania delikatnych tkanin lub po prostu płynu do mycia naczyń. Można go również od czasu do czasu zmyć zwykłym octem. W ten sposób kamień na jakiś czas „odżyje”. Do pielęgnacji nagrobków granitowych przeznaczone są również specjalne płyny konserwujące.

Co innego lastryko, które jest bardzo odporne na mycie i ścieranie. Tu nie musimy, aż tak bardzo uważać ale nagrobki te, są bardziej pracochłonne w konserwacji. Ponieważ ich powierzchnia jest porowata, należy zapobiegać wnikaniu wody w głąb płyty. Można ją więc natłuszczać. Należy przy tym pamiętać, że jeżeli już zaczniemy pastowanie, musimy to robić przynajmniej raz w miesiącu. W przeciwnym razie nagrobek szybko ściemnieje , a z biegiem czasu zacznie się kruszyć i popęka. Nie można lastryka lakierować. Do grobowców z lastriko powinniśmy używać środków chemicznych, zwłaszcza gdy na kamieniu osadza się mech, który przyspiesza niszczenie płyty. Kiedy w porę nie zostanie usunięty, lastriko można oczyszczać szczotkami lub druciakami. Nagrobki, po takim zabiegu tracą jednak swój blask. Jeśli lastrykowy nagrobek jest bardzo zniszczony i zabrudzony, można sięgnąć po mocno żrące preparaty (z domowych sposobów wymieniana jest soda), potem zapastować. Ostre środki przydadzą się do usuwania glonów, mchów i porostów pokrywających pomniki. Bardzo zabrudzone litery najlepiej czyścić chociażby płynem do podłogi, a do ich odświeżenia wystarczy benzyna. Dobrze wykonane lastryko wytrzymuje 40 lat, a zniszczone płyty można zeszlifować, by przetrwały kolejne 10. Napisy na płytach z lastryka należy malować czarną farbą olejną (nie nitro!) tak, aby kamień mógł nią nasiąknąć.