{"id":3406,"date":"2009-12-17T07:53:48","date_gmt":"2009-12-17T06:53:48","guid":{"rendered":"http:\/\/www.jestempaniadomu.pl\/?p=3406"},"modified":"2018-12-11T11:59:37","modified_gmt":"2018-12-11T10:59:37","slug":"boze-narodzenie-polskie-tradycje","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.jestempaniadomu.pl\/index.php\/2009\/12\/boze-narodzenie-polskie-tradycje\/","title":{"rendered":"Bo\u017ce Narodzenie – Polskie Tradycje"},"content":{"rendered":"

\"choinka\"\u015awi\u0119ta Bo\u017cego Narodzenia, a szczeg\u00f3lnie Wigilia s\u0105 w naszej polskiej tradycji osadzone bardzo g\u0142\u0119boko. Nastr\u00f3j tych dni udziela si\u0119 nawet osobom niewierz\u0105cym. Przemawia do nas ich ciep\u0142o, nadzieja, rado\u015b\u0107. Nasi\u0105kamy ich pi\u0119knem od najm\u0142odszych lat. Przyjmujemy od naszych rodzic\u00f3w i dziadk\u00f3w zwyczaje, ale czy naprawd\u0119 wiemy<\/em>, co oznaczaj\u0105 te liczne symbole i zachowania?<\/em><\/p>\n


\n<\/em><\/p>\n

Poni\u017cej znajdziecie kr\u00f3tk\u0105 „\u015bci\u0105g\u0119” najwa\u017cniejszych z nich. Warto porozmawia\u0107 o tym ze swoimi dzie\u0107mi przygotowuj\u0105c ozdoby bo\u017conarodzeniowe, piek\u0105c pierniki czy ubieraj\u0105c choink\u0119.<\/p>\n

St\u00f3\u0142
\n<\/strong>Stawiamy w centrum pokoju, przykryty bia\u0142ym obrusem, pod kt\u00f3ry wk\u0142ada si\u0119 sianko. Na stole centralne miejsce zajmuje talerz z op\u0142atkiem. Mo\u017cna te\u017c postawi\u0107 \u015bwiece (najlepiej te z akcji „Wigilijne Dzie\u0142o Pomocy Dzieciom”). Coraz ch\u0119tniej stawiamy na stole specjalne, \u015bwi\u0105teczne stroiki.<\/p>\n

Parzysta liczba os\u00f3b przy stole
\n<\/strong>Jeszcze dzi\u015b, jak za dawnych czas\u00f3w, dba si\u0119 o to, aby przy stole zasiad\u0142a parzysta liczba os\u00f3b (nieparzysta liczba mog\u0142a wr\u00f3\u017cy\u0107 jednej z os\u00f3b nieszcz\u0119\u015bcie). Unikano te\u017c, aby przy stole nie znalaz\u0142o si\u0119 czasem 13 uczestnik\u00f3w wieczerzy, gdy\u017c trzynastym uczestnikiem Ostatniej Wieczerzy by\u0142 przecie\u017c nieszcz\u0119sny Judasz.<\/p>\n

Wolne miejsce przy stole
\n<\/strong>Pi\u0119kn\u0105 tradycj\u0105 jest zaproszenie na t\u0119 uroczyst\u0105 wieczerz\u0119 ludzi samotnych, kt\u00f3rzy \u017cyj\u0105 w naszym \u015brodowisku.
\nZawsze nakrywamy do sto\u0142u tak, by jedno miejsce by\u0142o wolne, gotowe na realne przyj\u0119cie  kogo\u015b, kto by\u0107 mo\u017ce zapuka w ten wiecz\u00f3r do naszych drzwi.
\nPisa\u0142 o tym np. Zbigniew Kossak: „Ktokolwiek zajdzie w dom polski w \u015bwi\u0119ty wiecz\u00f3r wigilijny, zajmie to miejsce i b\u0119dzie przyj\u0119ty jak brat”<\/p>\n

Potrawy
\n<\/strong>Przez wiele wiek\u00f3w Wigilia by\u0142a dniem postnym. Od 2003 roku polski Ko\u015bci\u00f3\u0142 z\u0142agodzi\u0142 zasady i bez ryzyka grzechu mo\u017cna te\u017c je\u015b\u0107 potrawy mi\u0119sne, jednak wydaje si\u0119, \u017ce Polacy s\u0105 bardzo przywi\u0105zani do tradycji i na naszych sto\u0142ach, jak dawniej znajdujemy potrawy przygotowane na spos\u00f3b jarski.
\nWieczerz\u0119 Wigilijn\u0105 zaczynamy najcz\u0119\u015bciej od barszczu czerwonego z uszkami (z grzybami albo kapust\u0105) lub od zupy grzybowej. Nast\u0119pnie serwuje si\u0119 karpia, \u015bledzie, czasem inne gatunki. Na stole te\u017c znajdziemy staropolski groch z kapust\u0105, regionalne potrawy z grzyb\u00f3w, kuti\u0119, sa\u0142atki oraz ciasta. Je\u015bli chodzi o te ostatnie, to kr\u00f3luje w\u015br\u00f3d nich makowiec i pierniczki, ale do tego pojawia si\u0119 te\u017c sernik, babki czy kruche ciasteczka.
\nZe \u015bwi\u0105tecznym sto\u0142em zwi\u0105zane s\u0105 jeszcze tradycje co do liczby potraw. W niekt\u00f3rych regionach dba si\u0119 o nieparzyst\u0105 ich liczb\u0119, ale w wi\u0119kszo\u015bci rodzin przygotowuje si\u0119 po dwana\u015bcie potraw (tylu, ilu by\u0142o aposto\u0142\u00f3w i ile miesi\u0119cy jest w roku). Gospodynie staraj\u0105 si\u0119 zawrze\u0107 w nich jak najwi\u0119cej p\u0142od\u00f3w ziemi, aby obficie obrodzi\u0142y w nadchodz\u0105cym roku. Niekt\u00f3rzy te\u017c pilnuj\u0105 przestrzegania zwyczaju, aby skosztowa\u0107 ka\u017cdej potrawy, gdy\u017c wtedy ma im niczego nie brakowa\u0107 przez ca\u0142y rok.<\/p>\n

Pierwsza gwiazdka
\n<\/strong>Do dzi\u015b staramy si\u0119 zaczyna\u0107 Wieczerz\u0119 Wigilijn\u0105 wraz z ukazaniem si\u0119 na niebie pierwszej gwiazdki, kt\u00f3rej z emocjami wygl\u0105daj\u0105 najm\u0142odsi. Jest to zwyczaj akcentuj\u0105cy pami\u0119\u0107 o gwie\u017adzie betlejemskiej, kt\u00f3ra zaja\u015bnia\u0142a nad \u017c\u0142\u00f3bkiem i za kt\u00f3rej \u015bwiat\u0142em pod\u0105\u017cali Trzej Kr\u00f3lowie.<\/p>\n

Dzielenie si\u0119 op\u0142atkiem
\n<\/strong>Bardzo wa\u017cn\u0105 polsk\u0105 tradycj\u0105 jest dzielenie si\u0119 z najbli\u017cszymi i przyjaci\u00f3\u0142mi op\u0142atkiem, kt\u00f3re jest najwa\u017cniejszym momentem Wieczerzy Wigilijnej. Czynimy to na samym pocz\u0105tku, kiedy ju\u017c wszyscy zbior\u0105 si\u0119 przy stole. G\u0142owa rodziny inicjuje wsp\u00f3ln\u0105 modlitw\u0119 (np. przez przeczytanie Ewangelii o Narodzeniu Jezusa), po kt\u00f3rej nast\u0119puje czas \u0142amania si\u0119 op\u0142atkiem i sk\u0142adania sobie nawzajem serdecznych \u017cycze\u0144.
\nNazwa „op\u0142atek” pochodzi z \u0142aciny i znaczy „dar ofiarny”. Nasz op\u0142atek jest wypiekany z pszennej m\u0105ki i wody. Dzielenie si\u0119 nim z innymi symbolizuje przebaczenie sobie krzywd i pojednanie si\u0119.
\nKiedy kto\u015b bliski nie mo\u017ce zasi\u0105\u015b\u0107 z nami przy stole, bo jest daleko, przesy\u0142amy mu op\u0142atek wraz ze \u015bwi\u0105tecznymi \u017cyczeniami.<\/p>\n

Choinka
\n<\/strong>Zanim zwyczaj stawiania choinki dotar\u0142 do naszego kraju z Niemiec, izby polskich rodzin przystrajano iglastymi ga\u0142\u0119ziami, na kt\u00f3rych zaczepiano ozdoby (jab\u0142ka, z\u0142ocone orzechy, \u0142a\u0144cuchy ze s\u0142omy i kolorowych papier\u00f3w). Takie dekoracje nazywano w\u00f3wczas „pod\u0142a\u017aniczk\u0105”, kt\u00f3rej obecno\u015b\u0107 mia\u0142a chroni\u0107 domownik\u00f3w przed chorobami i z\u0142ym urokiem oraz zapewni\u0107 szcz\u0119\u015bcie, dobrobyt i zgod\u0119.
\nOd XVIII wieku w naszych domach przystrajane s\u0105 choinki, kt\u00f3re dla chrze\u015bcijan symbolizuj\u0105 „Drzewo \u017cycia”. \u015awiate\u0142ka na niej nawi\u0105zuj\u0105 do Chrystusa – \u015awiat\u0142o\u015bci \u015bwiata.
\nChoinka wnosi do domu rado\u015b\u0107, kt\u00f3ra tak bardzo zwi\u0105zana jest z Bo\u017cym Narodzeniem.<\/p>\n

Kol\u0119dy
\n<\/strong>W Wigili\u0119 zaczyna si\u0119 dla nas te\u017c czas \u015bpiewania kol\u0119d. Co prawda ich nazwa bierze si\u0119 ze \u015bwieckich obrz\u0119d\u00f3w staro\u017cytnych Rzymian, kt\u00f3rzy mieli zwyczaj witania nowego miesi\u0105ca „colendae” w\u0142a\u015bnie przez \u015bpiew i sk\u0142adanie sobie \u017cycze\u0144. Ko\u015bci\u00f3\u0142 zni\u00f3s\u0142 ten zwyczaj obchodzenia kalend, ale pozosta\u0142a tradycja \u015bpiewania pobo\u017cnych pie\u015bni (i podarunk\u00f3w) w czasie Bo\u017cego Narodzenia.
\nKol\u0119d\u0105 nazywa si\u0119 u nas tak\u017ce doroczn\u0105 wizyt\u0119 duszpastersk\u0105 w naszych domach, podczas kt\u00f3rej kap\u0142an modli si\u0119 z rodzinami, poznaje ich rado\u015bci i problemy oraz b\u0142ogos\u0142awi ich samych i ca\u0142e domostwo.<\/p>\n

Prezenty
\n<\/strong>Zwyczaj obdarowywania si\u0119 nawzajem prezentami, to najwa\u017cniejsza atrakcja dla najm\u0142odszych, kt\u00f3rzy z niecierpliwo\u015bci\u0105 czekaj\u0105, a\u017c podarki „cudownie” pojawi\u0105 si\u0119 pod choink\u0105. Starsi r\u00f3\u017cnie t\u0142umacz\u0105 im, sk\u0105d bior\u0105 si\u0119 prezenty: od \u015aw. Miko\u0142aja, od Anio\u0142k\u00f3w czy te\u017c od Ma\u0142ego Jezuska. Jest to uzale\u017cnione od rodzinnej tradycji.<\/p>\n

Pasterka
\n<\/strong>To pi\u0119kna, uroczysta Msza \u015awi\u0119ta odprawiona o p\u00f3\u0142nocy. Swoj\u0105 nazw\u0105 i symbolik\u0105 nawi\u0105zuje do ho\u0142du, jaki Nowonarodzonemu z\u0142o\u017cyli pasterze.<\/p>\n

Jase\u0142ka
\n<\/strong>Tradycja pierwszych jase\u0142ek zacz\u0119\u0142a si\u0119 w XIII wieku. \u015aw. Franciszek z Asy\u017cu przedstawi\u0142 scen\u0119 narodzin Jezusa w skalnej grocie w Greccio. Z biegiem lat te religijne przedstawienia \u015bci\u0105ga\u0142y t\u0142umy ludzi. Niestety nie spodoba\u0142o si\u0119 to \u00f3wczesnym hierarchom Ko\u015bcio\u0142a, Kt\u00f3rzy usun\u0119li jase\u0142ka z ko\u015bcio\u0142\u00f3w. Tak oto przedstawienia o narodzinach Jezusa przenios\u0142y si\u0119 na ulice i place, a dzi\u015b do teatr\u00f3w, szk\u00f3\u0142 i innych miejsc.
\nW jase\u0142kach koniecznie musz\u0105 by\u0107 nast\u0119puj\u0105ce postaci: Maryja i J\u00f3zef z Dzieci\u0105tkiem, Trzej Kr\u00f3lowie, Pastuszkowie, Anio\u0142owie, Kr\u00f3l Herod. Cz\u0119sto te\u017c pojawiaj\u0105 si\u0119 wsp\u00f3\u0142czesne wa\u017cne osoby.<\/p>\n

\u201cDomowy Poradnik Rodzinny\u201d \u2013 Ewa Miller-Stefa\u0144ska<\/em><\/p>\n

<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u015awi\u0119ta Bo\u017cego Narodzenia, a szczeg\u00f3lnie Wigilia s\u0105 w naszej polskiej tradycji osadzone bardzo g\u0142\u0119boko. Nastr\u00f3j tych dni udziela si\u0119 nawet osobom niewierz\u0105cym. Przemawia do nas ich ciep\u0142o, nadzieja, rado\u015b\u0107. Nasi\u0105kamy ich pi\u0119knem od najm\u0142odszych lat. Przyjmujemy od naszych rodzic\u00f3w i dziadk\u00f3w zwyczaje, ale czy naprawd\u0119 wiemy, co oznaczaj\u0105 te liczne symbole i zachowania?<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":"","_wpscppro_dont_share_socialmedia":false,"_wpscppro_custom_social_share_image":0,"_facebook_share_type":"","_twitter_share_type":"","_linkedin_share_type":"","_pinterest_share_type":"","_linkedin_share_type_page":"","_instagram_share_type":"","_medium_share_type":"","_threads_share_type":"","_google_business_share_type":"","_selected_social_profile":[],"_wpsp_enable_custom_social_template":false,"_wpsp_social_scheduling":{"enabled":false,"datetime":null,"platforms":[],"status":"template_only","dateOption":"today","timeOption":"now","customDays":"","customHours":"","customDate":"","customTime":"","schedulingType":"absolute"},"_wpsp_active_default_template":true},"categories":[8],"tags":[1510,1509,516,1500,1508,35,1507],"class_list":["post-3406","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-swiata","tag-choinka","tag-koleda","tag-potrawy","tag-prezenty","tag-stol","tag-swieta","tag-tradycje","et-doesnt-have-format-content","et_post_format-et-post-format-standard"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.jestempaniadomu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3406","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.jestempaniadomu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.jestempaniadomu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.jestempaniadomu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.jestempaniadomu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3406"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.jestempaniadomu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3406\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.jestempaniadomu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3406"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.jestempaniadomu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3406"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.jestempaniadomu.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3406"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}